Suçluluk Duygusu Hakkında: Kendinizi Cezalandırmayın

   Pişmanlık ve vicdan azabı, hata yaptığınızda veya birisine zarar veren bir davranışta bulunduğunuzda yaşayacağınız normal hislerdir. Bu hisler davranışlarınızda değişiklik yapmanıza sebep olabilir.

   Suçluluk duygusundaki sorun, yaptığınız şey yüzünden kötü hissetmeniz değil, yaptığınız şey yüzünden kendinize kötü insan yaftası yaptırmanızdır.

   Suçluluk duygusu birçok amaca hizmet eder..

Kendinizi Cezalandırmak

   Uygunsuz davrandığınızı düşündüğünüz zaman, suçluluk duygusuyla kendinizi cezalandırabilirsiniz. Suçluluk duygusu acı verir, böylece en harika ceza olur. Ama cezalandırma nihai amaç değildir. Çünkü bir kere bedelini ödedikten sonra tekrar suç işlemeye hazırsınızdır.

Uygunsuz Davranışınıza Bahane Bulmak

   Suçluluk duygusu hissediyorsanız, acı çekersiniz. Değişmeye çalışıp biraz daha acı çekmenin ne anlamı var ki? Suçlu hissetmek yetmez mi?

   Ya bir zorunluluğu yerine getirmeyi unutmuş veya kendini zin ya da bir başkasının beklentilerine göre yaşayamamışsınızdır. Sonuçta suçlu hissetmişsinizdir. Suçlu hissettiyseniz, kendinize o şeyi yapmanız ya da yapmamanız “gerektiğini” söylüyorsunuz. Ardından “Çok meşgulüm” , “Unuttum gitti” veya “ Çok şey bekliyor” gibi şeyler söylediniz. Diğer bir deyişle, uygunsuz olduğunu düşündüğünüz için suçlu hissediyorsunuz ve suçluluğunuz kötü davranışınızın bir “bahanesi” oluyor.

Üstünlük Göstermek

   Hiç böyle bir şey yaşadınız mı? İşe geç kalmışsınız ve birisi yerinize bakmak zorunda kalmış. Ama aynı şeyi yapan başka biri bunu hiç umursamıyormuş gibi görünüyor. O zaman şöyle düşünebilirsiniz, “Bunun derdi ne? Hiç kafasına takmıyor mu? Ben takıyorum ama!”

   Böyle düşünceler şunu gösteriyor: Suçluluk duygunuz üstünlük gösterme amacına dönük. Suçlu hissederek, mizaçtan yoksun olduğunu düşündüklerinize tepeden bakıyorsunuz.

Hiç Sahip Olmadığınız İyi Niyetleri İfade Etmek

   İyi görünmek, birini etkilemek veya birinden kurtulmak istiyor ve bunu yeni davranışlar seçmeden yapmak istiyorsanız suçluluk duygusu bu amaca hizmet edebilir. Suçlu hissederek kendinizi ve diğerlerini niyetinizin kötü olmadığına ikna edersiniz. Ama iyi niyet hakkında ne derler bilirsiniz!

   Eğer niyetleriniz gerçekten iyi olsa, farklı davranırsınız. Suçlu hissetmeden, gerekeni ya da uygun olanı yaparsınız.

Olumlu Değişime Motive Olmak

   Suçluluk duygusu işe yarar amaçlara yöneltilebilir. Suçluluk bazı değişiklikler yapmanız gerektiğini fark etmenizi sağlayabilir, tabii bunu öyle yorumlar ve olumlu kararlar alırsanız. Sorun şu ki, birçok insan suçluluk duygularında durur. Suçluluk  onları davranışlarında görünür değişiklikler yapmaya teşvik etmez.

Sizi Suçluluk Duygusuna Yönelten İnançlar

   Aşağıdaki irrasyonel inançlardan bir veya daha fazlasına sahpseniz suçluluk hislerine açıksınız demektir.

• Mükemmel Olmalıyım

Mükemmeliyetçilik suçluluk duygusu için bir hazırlıktır. Mükemmel olmanız gerektiğini düşünürseniz, hataları kabul edemezsiniz. Fakat sırf insan olmanız hata yapacağınız, suçlu hissedeceğiniz ablamına gelir zaten. Mükemmeliyetçilerin eleştiri hassasiyeti onları suçluluk duygularına daha açık kılar.

• Diğerlerini Memnun Etmeliyim

   Memnun ediciler her zaman başarısız olurlar, çünkü herkesi aynı anda memnun etmek imkansızdır. Ayrıca diğer insanlar memnun edicilerin üzerine gider, suçluluk hislerini dürterler. Memnun ediciler “hayır” diyemezler. Hayır diyemezseniz, aşırı yüklenir ve suçlu hissedersiniz.

• Haklı Olmalıyım

   Sürekli haklı olmak imkansız bir görevdir. Her şeyi bilmeniz ve diğerlerini hatalı olduklarına ikna etmeniz gerekir. Bu görev her zaman yerine getirilemez ve ardından suçluluk duygusu gelir.

• Kendimi Kontrol Etmeliyim

   İnsanlar arası olaylarda kontrollü olmak aşırı enerji gerektirir. İnsanlar ve olaylar kontrolden çıkma eğilimi gösterirler ve siz, kontrol eden, bu gerçekliği idare edemeyebilirsiniz. Ayrıca öz-kontol yapmaya çalışanlar ara sıra zırhlarında çatlaklar bulurlar ve bu zırhı kaybettiklerinde de suçlu hissederler. Tüm insanların bazen başına geldiği gibi.

• Diğerlerine Yardım etmeliyim

   Müzmin yardımcılar, ki bunarın arasında profesyonel danışmanlar, psikologlar, hemşireler vs. vardır, yardımları istense de istenmese de bir şeyler yapmaya çalışırlar. Yardımları reddedildiği zaman, bunu kişisel ret olarak algılarlar. Kabul edilen yardım bile başarısız olabilir. Birisine yardım edersiniz ama yaptıklarınız onun istediği gibi değildir ve sonra işler “ yolunda” gitmediği için suçluluk duygusuna kapılırsınız.

• İnsanların Bana Kızmasına Dayanamıyorum

   Kızgınlıktan korkan milyonlarca insandan biriyseniz, başkaları size kızdığında kendinizi hatalı hissedebilirsiniz. Onların kendi kızgınlıklarından sorumlu olmalarına izin vermiyor olabilirsiniz.

• Başarılı Olmalıyım

   Mükemmeliyetçiler gibi, başarı arayanlar da, sürekli doğru iş yapmak ve zirveye ulaşmak gibi ağır bir yük altındadırlar. Sürekli başarı, imkansız bir hedeftir ve bu insanlar suçluluk duygularına çok açıktırlar.

• Diğerlerinden Aşağı Bir İnsanım

   Aşağılık hisleri elden ele geçer. Aşağı hisseden insanlar, diğerlerinden daha değersiz olduklarını düşünürler. Aşağılıklarını ifade ederek şu inancı sergilerler: “Değerli olmak için, diğerlerinden daha iyi olmalıyım.” Sonuç olarak hayatları boyunca yanlarında bir metre ile gezerler, her gördüklerini “ölçmeye” çalışırlar. Genelde kendilerini kısa ölçerler.