Uyuz iki haftada belirti veriyor, tedavi edilmezse yıllarca sürebiliyor

Son dönemde uyuz vakalarında dikkat çekici bir artış yaşanıyor. Özellikle sonbahar ve kış aylarında daha sık görülen uyuz hastalığı, şiddetli kaşıntı ve uzun sürebilen seyriyle hem bireysel hem de toplumsal bir sağlık sorununa dönüşüyor. Uzmanlar, uyuzun belirtileri, bulaş yolları ve tedavi sürecine ilişkin önemli uyarılarda bulunuyor.

Uzmanlara göre uyuz, son 30 yıldır artış eğiliminde olan bir hastalık. Son 2-3 yılda ise vakaların kalıcı hale gelmesi dikkat çekiyor. Tedavi edilmediğinde veya eksik uygulandığında uyuzun 2-3 yıl boyunca kronikleşebildiği belirtiliyor. Tedavide en sık yapılan hatalardan biri ise yalnızca şikayeti olan kişinin ilaç kullanması. Oysa aynı ortamı paylaşan herkesin eş zamanlı tedavi alması gerekiyor. Aksi halde hastalık sürekli tekrar ederek kısır bir döngüye giriyor.

Uyuzun en belirgin belirtisi gece ve sıcak ortamda artan şiddetli kaşıntı olarak öne çıkıyor. Kaşıntıya zamanla kızarıklık, kabarıklık, döküntü ve ikincil enfeksiyonlar eşlik edebiliyor. Tedavisi geciken vakalarda kasık, koltuk altı gibi bölgelerde nodül adı verilen sert oluşumlar görülebiliyor. Uzamış uyuz tablolarında tanı zorlaşabiliyor ve bazen biyopsi yapılması gerekebiliyor.

Hastalık en çok yakın temasla bulaşıyor. Aynı evi veya yatağı paylaşmak, ortak kıyafet ve eşyaların kullanılması, yastık kılıfı ve çarşafların değiştirilmemesi bulaş riskini ciddi şekilde artırıyor. Kıyafet deneme kabinleri, spor salonları, yurtlar, kreşler ve oteller uyuzun hızla yayılabildiği alanlar arasında yer alıyor. Uzmanlar, özellikle yurt ve kreş gibi toplu yaşam alanlarında bazen herkesin tedavi almasının zorunlu hale geldiğini vurguluyor.

Uyuzda kaşıntının vücut dağılımı da tanı açısından önem taşıyor. Genellikle sırt bölgesi etkilenmezken, el parmak araları, karın, kasık, genital bölge ve kadınlarda göğüs altı daha sık tutuluyor. Kaşıntı çoğu zaman uykuyu bozacak şiddete ulaşıyor. Bulaşın önemli bir kaynağının çocuklar olduğu, okul ortamında temas ve kıyafet karışıklığıyla hastalığın kolayca yayılabildiği belirtiliyor.

Bulaştan yaklaşık 2-3 hafta sonra belirtiler ortaya çıkıyor. Uyuz etkeni, deri tabakaları arasında tüneller açarak yaşamını sürdürüyor ve bu tüneller özel incelemelerle tespit edilebiliyor. Tedavide hem krem hem de ağızdan kullanılan ilaçlar bulunuyor. Ancak ilaçların kiloya uygun dozda ve önerilen aralıklarla kullanılması büyük önem taşıyor. İlk dozdan sonra ikinci dozun atlanması, yumurtalardan çıkan yeni parazitler nedeniyle hastalığın yeniden başlamasına yol açabiliyor.

Bebekler ve küçük çocuklarda tedavi seçeneklerinin sınırlı olması ise süreci daha zor hale getiriyor. Özellikle 15 kilonun altındaki çocuklarda ağızdan ilaç kullanılamaması, hastalığın aile içinde uzun süre devam etmesine neden olabiliyor. Bu nedenle uzmanlar, bebek ziyaretlerinde temasa dikkat edilmesi gerektiğini vurguluyor.

Korunmada en etkili yöntemler arasında yakın temastan kaçınmak, el hijyenine dikkat etmek ve tedavi sürecinde kullanılan tüm kıyafetlerin 60 derecenin üzerinde yıkanması yer alıyor. Uzmanlar, uyuzun bir utanç konusu olarak görülmemesi gerektiğini, erken paylaşım ve doğru tedaviyle hastalığın kontrol altına alınabileceğini belirtiyor.